Toạ đàm số 3: Tại sao các cuộc đình công diễn ra không theo trình tự pháp luật quy định?

Cập nhật lúc: 29-10-2014 11:06:23

Đình công không phải là vấn đề mới, trên thực tế Bộ luật lao động đã được thi hành gần 20 năm nay nhưng trong số gần sáu nghìn cuộc đình công diễn ra chưa có cuộc nào diễn ra đúng trình tự thủ tục pháp luật quy định.

Để có cách nhìn đa chiều về vấn đề đình công không theo luật định từ phía các nhà quản lý nhà nước (QLNN) cấp trung ương, các nhà QLNN tại địa phương, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp (DN), ngày 24/10/2014, tại Bộ LĐTBXH, Trung tâm Hỗ trợ phát triển quan hệ lao động (CIRD) tổ chức Toạ đàm " Tại sao các cuộc đình công diễn ra không theo trình tự pháp luật quy định?". Đây là Toạ đàm số 3 trong khuôn khổ Mạng lưới Quan hệ lao động Việt Nam (IR Net Vietnam).

Toạ đàm đã thảo luận về nguyên nhân đình công không theo luật, qua đó đưa ra các giải pháp để đình công diễn ra đúng trình tự pháp luật quy định.

Nói về nguyên nhân, các đại biểu tập trung thảo luận về ba câu hỏi: (1) Đình công không theo luật định có phải do quy định quá phức tạp?; (2) Đình công không theo luật định có phải do cách giải quyết đình công?; (3) Đình công không theo luật định có phải do năng lực của các chủ thể?

Về câu hỏi thứ nhất, một số đại biểu thuộc các cơ quan QLNN cấp trung ương cho rằng các quy định về trình tự đình công là không khó thực hiện, tuy nhiên, các nhà nghiên cứu và các công đoàn cơ sở (CĐCS) tại DN thì cho rằng quy định quá phức tạp. Đứng trên phương diện là đại diện NLĐ tổ chức đình công, các CĐCS cho rằng quy định trình tự đình công khó nhất ở bước lấy ý kiến tập thể lao động (Điều 212, BLLĐ 2012). Việc lấy được ý kiến của các tổ trưởng các tổ sản xuất trong các ca làm việc khác nhau sẽ mất không ít thời gian, chưa kể các điều kiện ngoại cảnh khác, trong khi bức xúc từ phía công nhân thì nóng lên từng phút. Điều này dễ dẫn đến tình trạng CĐCS chưa tiến hành lấy ý kiến xong, công nhân đã đình công và hiển nhiên đó là đình công không theo luật.

Về câu hỏi thứ hai, có phải cách giải quyết đình công khiến số lượng đình công không theo luật gia tăng? Phần lớn các cán bộ thuộc các Sở LĐTBXH và CĐ các KCN đều cho rằng đình công không theo luật có lỗi tại quá trình giải quyết. Một phần do nể cán bộ QLNN, DN đã đáp ứng yêu sách do NLĐ đưa ra, một phần do cán bộ giải quyết đình công bênh vực NLĐ đã tạo tâm lý để NLĐ nghĩ rằng cứ đình công là có lợi. Cụ thể, trong DN, NLĐ không có tiếng nói, nhưng nếu đình công, mọi tâm tư, nguyện vọng của họ sẽ được cấp trên quan tâm. Bên cạnh đó, việc NLĐ đình công không theo luật chưa có chế tài đối với NLĐ, vì vậy họ vẫn tiến hành đình công bất chấp luật. Hơn nữa, tư tưởng muốn đình công được giải quyết nhanh gọn đã dẫn đến việc áp đặt hành chính trong giải quyết đình công mà thiếu hướng dẫn DN và NLĐ giải quyết mâu thuẫn trong hoà giải, thương lượng, bởi vậy, viễn cảnh đình công không theo luật sẽ lại tái diễn.

Về câu hỏi thứ ba, đình công diễn ra không theo luật có phải do năng lực của các chủ thể?

Liệu có phải do công nhân thiếu hiểu biết? Trên thực tế, một số NLĐ không biết luật, đặc biệt là các quy định về đình công; một số thì biết luật nhưng thấy khó, họ không thể làm được; số còn lại chiếm phần đa, họ biết luật nhưng họ không làm theo. Vấn đề đình công không theo luật chưa chắc đã do NLĐ thiếu hiểu biết, vậy còn CĐ?

Liệu có phải do CĐ thiếu năng lực hay do CĐ không dám? Với vai trò là người đại diện bảo vệ quyền và lợi ích cho NLĐ, một số chủ tịch CĐCS cho biết hầu hết các cán bộ CĐCS là bán chuyên trách, họ vừa phải làm tốt vị trí chuyên môn của mình trong DN, vừa phải đứng ra bảo vệ công nhân. Với những thắc mắc có thể giải quyết được trong quyền hạn, cán bộ CĐ đều phân tích để công nhân hiểu. Nhưng, những đòi hỏi về lương, giờ làm… nếu giúp công nhân thương lượng với DN thì các cán bộ CĐ lại không dám làm, họ sợ sau đó họ có thể nằm trong danh sách đối xử bất công của DN hoặc cho thôi việc. Vấn đề này cần phải xem xét quy định bảo vệ CĐ của luật để phù hợp với thực tiễn?

Một số chủ tịch CĐCS khác cũng cho biết thêm, DN thì có hàng nghìn công nhân, số cán bộ CĐ hiện tại không thể nắm bắt bức xúc của tất cả các công nhân. Những bức xúc nhất thời tuy rất nhỏ nhưng sẽ khơi lên những mâu thuẫn giữa NLĐ với DN tiềm ẩn lâu nay mà chưa được giải quyết. Những mẫu thuẫn này lan truyền trong tập thể NLĐ và khiến họ nghĩ đến đình công ngay lập tức. Bởi vậy, đôi khi CĐ cho NLĐ biết rằng CĐ đang xử lý bức xúc của NLĐ thì NLĐ vẫn không thoả mãn và tự đứng lên đình công.

Một trường hợp được đặt ra là nếu CĐCS thấy khó khăn khi thương lượng với NSDLĐ, họ có thể uỷ quyền để CĐ cấp trên hỗ trợ. Có lẽ CĐCS sẽ không làm như vậy, bởi với biện pháp tình thế này CĐCS vừa mất đi vai trò của mình trong DN mà vẫn phải trực tiếp xử lý vấn đề ở DN sau đó, vậy là khó khăn vẫn không được giải quyết.

Bàn về các biện pháp để đình công có thể xảy ra theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định, các nhà nghiên cứu về quan hệ lao động đã có sự trao đổi sôi nổi. Bốn điều kiện chính để đình công diễn ra theo luật là: (1) Đình công phải do CĐ lãnh đạo; (2) Đình công phải xuất phát từ tranh chấp lao động tập thể về lợi ích; (3) Đình công phải có quá trình lấy ý kiến NLĐ; (4) Đình công phải qua thủ tục hoà giải, trọng tài. Như đã thảo luận ở phía trên, điều kiện đầu tiên có lẽ là điều kiện khó nhất, CĐCS với hàng loạt các vấn đề khó mà lãnh đạo đình công. Xét điều kiện tiếp theo, để có tranh chấp lao động tập thể phải có thương lượng về lợi ích. Muốn có thương lượng lại đòi hỏi vai trò của CĐ. Vấn đề đã quay trở lại điều kiện thứ nhất.

Qua quá trình thảo luận, các đại biểu đều thấy rằng để đình công diễn ra theo luật là không thể thực hiện được. Vì vậy, biện pháp tốt nhất là phòng ngừa đình công. Nếu những bức xúc của NLĐ được giải quyết bằng các hoạt động đối thoại, thương lượng thì chắc chắn đình công sẽ không xảy ra. Để có được các hoạt động đối thoại, thương lượng, các đại biểu đã đưa ra một số điều kiện:

     (i) Nhận thức của NLĐ về quyền và lợi ích cần được nâng cao

     (ii) CĐ cần thực chất đại diện và bảo vệ cho NLĐ để NLĐ tin tưởng vào CĐ

     (iii) Cần có biện pháp bảo vệ CĐ trước, trong và sau khi giải quyết đình công

Kết thúc buổi toạ đàm, Giám đốc CIRD - Ông Nguyễn Mạnh Cường đã kết luận năm vấn đề mà toạ đàm đã thảo luận.

Thứ nhất, CĐ không phải không thể lãnh đạo đình công mà CĐ không dám lãnh đạo đình công.

Thứ hai, không nhất thiết phải quá hốt hoảng khi đình công không theo luật diễn xa, dẫn đến cách giải quyết hành chính, điều quan trọng là cần giúp NSDLĐ và NLĐ tiến hành các biện pháp hoà giải, tháo gỡ mâu thuẫn, tránh lịch sử đình công không theo luật tái diễn.

Thứ ba, một số mâu thuẫn nhỏ tạo nên đình công không theo luật có thể lôi kéo thêm người phá hoại bên ngoài DN, những trường hợp như vậy cần phải có biện pháp xử lý mạnh.

Thứ tư, đối thoại, thương lượng là giải pháp xuyên suốt cho việc phòng ngừa đình công, cần phải đẩy mạnh đối thoại, thương lượng, đặc biệt là ở những DN có CĐ yếu, có tiền lệ đình công.

Cuối cùng, để CĐCS hoạt động được đúng vai trò cần sự ủng hộ từ phía NLĐ, cần sự bảo vệ cao hơn của luật.

CIRD

 

ĐĂNG KÝ THAM GIA IR NET VIET NAM

TOẠ ĐÀM SỐ 2: ĐỐI THOẠI TẠI DN - DỄ HAY KHÓ?


Warning: file_put_contents(./log/1566515437_1426_994.html) [function.file-put-contents]: failed to open stream: No such file or directory in /home/nhquasp4/cird.gov.vn/footer.php on line 91