Quản lý Nhà nước về quan hệ lao động ở một số nước

Cập nhật lúc: 10-03-2016 14:43:24

Các quốc gia có những mô hình quản lý nhà nước khác nhau tùy thuộc vào điều kiện, thể chế và tổ chức bộ máy, song nhìn chung quản lý nhà nước về quan hệ lao động có 3 chức năng chính được thể hiện qua hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước (CQQLNN) về QHLĐ sau:

Thứ nhất, các CQQLNN về QHLĐ được thành lập để đảm bảo và củng cố các quyền và nghĩa vụ thúc đẩy các bên trong QHLĐ.

Thứ hai, Các CQQLNN về QHLĐ được thành lập để hòa giải quan hệ của các đối tác trong quan hệ xã hội thông qua trao đổi với các bên để hai bên có thể tự tìm ra giải pháp thống nhất cho các vấn đề tranh chấp, đồng thời có chức năng phân xử tranh chấp trong trường hợp hai bên không thể tự đi đến giải pháp thống nhất.

Thứ ba, CQQLNN về QHLĐ được thành lập nhằm thúc đẩy các thực tiễn tốt về cơ chế hai bên và cơ chế ba bên trong QHLĐ. Sau khi các tổ chức này được thành lập và đưa vào hoạt động thì cần đẩy mạnh chức năng thúc đẩy các cơ chế có thể thực hiện hiệu quả các quy định của Nhà nước về QHLĐ.

Vai trò của CQQLNN về QHLĐ

Thực tế nghiên cứu tại 9 nước của tác giả David Taigman, 2015 đưa đến một số phát hiện về vai trò của CQQLNN về QHLĐ có liên quan đến Việt Nam như sau:

Thứ nhất, CQQLNN về QHLĐ có vai trò đảm bảo và xúc tiến thực thi các quyền và nghĩa vụ của các bên nhằm mục đích thúc đẩy hệ thống quan hệ lao động. Về tổ chức, CQQLNN về QHLĐ một số nước thường không nằm trong các bộ ngành của Chính phủ nhằm gây dựng lòng tin bằng sự độc lập và khách quan của các CQQLNN này, ví dụ trong trường hợp của Ủy ban Lao động công bằng Ốt-xtrây-li-a; Tòa án QHLĐ tại In-đô-nê-xi-a... Ở một số nước, vai trò đảm bảo lại do các cơ quan trực thuộc bộ ngành phụ trách vấn đề lao động thực hiện. Các cơ quan này thường đảm bảo các chức năng về đăng ký tổ chức công đoàn để công nhận công đoàn, xác định người đại diện, tiếp nhận báo cáo, xác định quyền đình công...

Thứ hai, CQQLNN về QHLĐ có vai trò hòa giải các tranh chấp lao động phát sinh trong quan hệ lao động. Hầu hết CQQLNN về QHLĐ ở các quốc gia đều có chức năng chấm dứt tranh chấp. Tuy vậy, mỗi nước cũng có sự khác biệt tương đối. Có thể chia ra làm mấy mô hình sau:

- Nhóm 1, các CQQLNN về QHLĐ có chức năng tối thiểu là ngăn chặn tranh chấp bằng cách tổ chức cho các bên trong tranh chấp thương lượng nhằm hiểu rõ về nhau và hiểu rõ các quyền bên kia. Về bản chất, các CQQLNN tại các quốc gia nhóm này tạo điều kiện để các bên tranh chấp tự thương lượng để đi đến giải pháp chấm dứt tranh chấp. Ví dụ, Hiệp hội Lao động Hàn Quốc, Vụ Công đoàn và Vụ QHLĐ trực thuộc Bộ Nguồn nhân lực Ma-lay-si-a, Cơ quan Thanh tra Giám sát Lao động Công bằng của Ốt-xtrây-li-a.

- Nhóm 2, các CQQLNN về QHLĐ trực tiếp tham gia hòa giải, phần lớn phụ thuộc vào bản chất tranh chấp. Việc phân biệt giữa tranh chấp và quyền và tranh chấp về lợi ích sẽ quyết định cách thức qua đó các CQQLNN về QHLĐ tham gia hòa giải. Đối với các tranh chấp về quyền của cá nhân hay tập thể, cách tiếp cận thông thường là các bên gửi yêu cầu kiến nghị đến CQQLNN về QHLĐ, trong đó bên khiếu nại được quyền nhận phán quyết chung thẩm và độc lập. Tại Ốt-xtrây-li-a, các tranh chấp về quyền lợi được đưa ra phân xử trước Ủy ban Lao động Công bằng; tại Slô-vê-ni-a, NLĐ/đại diện NLĐ phải gửi thông báo đình công cho NSDLĐ hoặc tổ chức của NSDLĐ 5 ngày trước khi tiến hành đình công khi thương lượng tập thể đi vào bế tắc, đồng thời thông báo cho chính quyền; tại In-đô-nê-xi-a, các bên phải gửi thông báo cho Bộ Nguồn nhân lực, Bộ này có thể  tham gia vào quá trình hòa giải.

- Nhóm 3, Hòa giải viên/ trọng tài viên của các CQQLNN về QHLĐ có thể là cán bộ chính quyền, thẩm phán chuyên trách, cá nhân trong khu vực tư nhân, có thể đã được đào tạo chính quy hoặc chưa qua đào tạo chính quy, có kiến thức/kinh nghiệm về QHLĐ, có thể có lợi ích trong tổ chức. Tuy nhiên không yếu tố nào có ảnh hưởng đến sự khác biệt về kết quả hòa giải về mặt khách quan. Các CQQLNN về QHLĐ có chức năng hòa giải đều có một số cán bộ giữa vai trò hòa giải viên/ trọng tài viên trong cơ cấu của tổ chức của cơ quan.

Thứ ba, CQQLNN về QHLĐ có vai trò thúc đẩy. Các CQQLNN về QHLĐ đều phối hợp với NSDLĐ, NLĐ và các tổ chức đại diện của họ để cải thiện QHLĐ, tuy còn nhiều khác biệt giữa kỳ vọng và kết quả đạt được trên thực tế. Một số quốc gia khác CQQLNN về quan hệ lao động đóng vai trò là bên thứ ba, sử dụng thương lượng tập thể và thỏa ước lao động tập thể như là phương thức để can thiệp, thúc đẩy quan hệ hài hòa giữa các bên.

Kinh nghiệm cho Việt Nam

Trong quá trình lựa chọn mô hình và phương thức tổ chức của CQQLNN về QHLĐ, Việt Nam cần cẩn trọng để xác định hướng đi phù hợp. Các mô hình Việt Nam lựa chọn cần phải tính tới các yếu tố sau:

Thứ nhất, xem xét thành lập các CQQLNN về QHLĐ có chức năng đảm bảo việc thực thi quyền và lợi ích của các bên, hòa giải và phòng ngừa các xung đột có thể xảy ra.

Thứ hai, trong quá trình xây dựng cần phải liên tục đánh giá, thí điểm và rút kinh nghiệm. Tránh trường hợp có những thay đổi quá đột ngột dễ dẫn đến những xung đột không cần thiết.

Thứ ba, song song với việc xây dựng mô hình và hình thành bộ máy, thiết chế cần phải nâng cao năng lực, nhận thức cho những người làm về lao động, cho toàn xã hội.

Thứ tư, đào tạo, tập huấn thật kỹ cho cán bộ các CQQLNN về QHLĐ để có thể duy trì bộ máy để thực thi các nhiệm vụ được phân công.

Thứ năm, xây dựng bộ máy thu thập và phân tích thông tin về QHLĐ từ các nguồn đáng tin cậy, bằng những phương pháp tin cậy và phù hợp phục vụ hoạch định chính sách và các CQQLNN về QHLĐ tra cứu./.

CIRD


Warning: file_put_contents(./log/1558293026_0304_563.html) [function.file-put-contents]: failed to open stream: No such file or directory in /home/nhquasp4/cird.gov.vn/footer.php on line 91